Moryus non tacet

Christopher Boone woont in Swindon (in de buurt van Ofxord) en is 15 jaar oud. Hij houdt van orde, regelmaat en waarheid. Hij is enorm goed in wiskunde en natuurkunde. Hij houdt niet verandering, en ook niet van de kleuren geel en bruin. En hij wil door niemand aangeraakt worden. Hij snapt niets van emoties en heeft geen gevoel voor humor. Maar hij heeft zijn leven prima op een rijtje, dat wil zeggen tot de hond van de buurvrouw wordt vermoord. Hij gaat op onderzoek uit, en haalt daarmee de zekerheid van zijn bestaan volkomen onderuit. Het boek ‘Het wonderlijke voorval met de hond in de nacht’ is zijn persoonlijke verslag.

Christopher Boone heeft het syndroom van Asperger, een autistische stoornis. Even een onrechtvaardig korte beschrijving: als je dit hebt, ben je intelligent en kun je daarom ook leren je te handhaven in de maatschappij. Maar je zult er nooit echt deel van uit maken, omdat die wereld veel te chaotisch voor je is, en je mensenlijk gedrag gewoon niet begrijpt. Mensen die je ontmoeten zullen in eerste instantie niet begrijpen dat er je een probleem hebt.

Schrijver Mark Haddon laat zijn boek vertellen door Christopher zelf, en geeft daarmee een beeld van hoe Christopher tegen ‘zijn’ wereld aankijkt. Ik kan niet beoordelen hoe betrouwbaar dat beeld is, maar het boek maakt het onbehagen en de paniek van het hoofdpersonage vaak gewoon voelbaar. En Christopher ook nog eens dingen meemaken die ieder van ons al uit lood kunnen slaan. Je bent bijna opgelucht als je het uit hebt. Het is een bijzonder goed geschreven boek, met een bijzonder perspektief. Een aanrader.

Het begon als een dag van moeten met als hoogtepunt een officiele opening met toespraken, toespraken, toespraken, maar gelukkig ook drank en hapjes. En dan opeens kom je een paar mensen tegen die met dezelfde baldadige blik naar het geforceerde netwerkgebeuren kijken. En van het ene op het andere moment is de lach weer in je dag.
Een paar uur later zat ik met twee mensen die ik nog nooit eerder gezien had in een mij onbekende kroeg. We waren vrolijk en verdrietig, maar vooral uitbundig, aangeschoten en heel nadrukkelijk aanwezig. En opeens zorgde een simpele opmerking aan iedereen die langs ons heen naar het toilet moest, dat we contact kregen met vrijwel iedereen die in de kroeg aanwezig was. Uit Amsterdam, natuurlijk maar ook uit plaatsen als Bergeijk en Lommel. En ook Een jonge knul uit Spakenburg die met zijn oom uit New York aan het bijpraten was. En allemaal hadden ze een verhaal dat ze maar al te graag met ons deelden. Ik heb lang niet zoveel contact gevoeld als die avond. Ik wilde ook helemaal niet dat het ophield. Maar ja, na het laatste rondje moet je er toch aan geloven.
Het was half vier toen ik thuis kwam. En de volgende dag moest ik gewoon werken. De kater had ik er graag voor over. Het was een avond die ik niet had willen missen.

De afgelopen week heb ik veel vrije dagen gehad, die ik allemaal voor een groot deel heb besteed aan lezen. Op zich geen wereldschokkend nieuws, maar het is zo lang geleden dat ik daar hele dagen aan kon besteden, dat ik er gewoon blij van word. Tot een paar jaar geleden heb ik altijd veel gelezen. Lezen is zo’n heerlijke manier om de wereld even buiten te sluiten. Vluchtgedrag? Misschien wel, maar op een of andere manier kan ik beter met de echte wereld omgaan als ik af en toe in een fictieve wereld kan vluchten. En verder is het ook gewoon heerlijk als toeschouwer toe te kijken in zo’n wereld. Het is me lange tijd niet gelukt de ‘grote boze wereld’ buiten te sluiten door te lezen. De onrust in mijn hoofd en de druk van buiten was gewoon te groot om buiten te sluiten. Het is wel bijzonder dat het nu wel lukt, omdat voor mijn gevoel de onrust in mijn hoofd nog nooit zo groot is geweest als de afgelopen maand. Het doet me goed het gevoel te hebben weer echt te kunnen lezen! Maar het ligt natuurlijk ook aan het boek.
Een paar maanden geleden zag ik op TV de film ‘The Cider House Rules’ naar een boek van John Irving. Ik heb eerder met veel plezier boeken van Irving gelezen, dus ik bedacht dat het misschien wel leuk zou zijn weer een Irving op te pakken. Misschien wel ‘The Cider House Rules’. Van verschillende kanten kreeg ik echter te horen dat ik niet dat boek moest lezen maar ‘A Prayer for Ownen Meany’. Ik ben nooit te beroerd om een advies van iemand aan te nemen, dus dat heb ik gedaan. In het begin schoot ik echter voor geen meter op. Het boek wilde maar niet vooruit en vaak legde ik het na tien pagina’s al opzij. Een week geleden kreeg het boek me opeens te pakken, en vanaf dat moment kon ik het ook nauwelijks wegleggen.
Irving is een begaafde schrijver die in zijn boeken iedere keer opnieuw opmerkelijke hoofdpersonen in opmerkelijke situaties plaatst, en vooral in een opmerkelijk plot. Er gebeurt heel veel in zijn boeken, maar alles heeft een functie en een plaats, al wordt die vaak pas tegen het einde van het boek duidelijk. Zijn karakters zouden in handen van andere schrijvers karikaturen worden, maar bij Irving leven ze en blijven ze geloofwaardig. In dit boek heeft Irving zichzelf wat dat betreft overtroffen. Ik wil op deze plaats niets concreets vertellen over het boek. Ik wil dat jullie dit boek gaan lezen.
Intussen zit ik even in die typische ‘leegte’ die ontstaat als je een goed boek uit hebt. Ik lees altijd een aantal boeken parrallel aan elkaar, waardoor ik ook nooit echt het gevoel heb uitgelezen te zijn. Een boek als dit vraagt echter om een pauze. ‘The Cider House Rules’ ligt ook nog op mijn plank, maar die moet toch echt even wachten. Eerst even de vorige Irving laten bezinken….